Yoga is meer dan een houding

Over oefenen, herhalen en wat er gebeurt als yoga onderdeel wordt van je dagelijks leven

Momenteel lees ik het boek Op weg naar bewustwording van Barbelo Uijtenbogaardt. Een boek over yoga en bewustwording, waarin het achtvoudige pad van Patanjali op een praktische manier wordt benaderd. Het is een boek waar je niet alleen doorheen leest. Er staan ook oefeningen in. En tijdens het lezen kwam ik iets tegen wat ik interessant vind: de Rites.

Misschien ken je ze als de Tibetanen. Vijf of zes eenvoudige, dynamische oefeningen die je in een vaste volgorde uitvoert. De eerste is een draaiende beweging met de armen wijd; daarna volgen oefeningen die je liggend, knielend en vanuit zit uitvoert. Wat mij aanspreekt, zijn niet zozeer de oefeningen zelf. Het is het woord dat ervoor wordt gebruikt: Rite. Dat zette me aan het denken. Volgens wikipedia is dit de betekenis van Rite; Een rite (ook wel ritus) is een vaststaande, ceremoniële en vaak godsdienstige handeling met een speciale betekenis.

Wanneer wordt een oefening een beoefening?

In het boek wordt bij deze oefeningen verwezen naar De Fontein der Jeugd van Peter Kelder. Dat boek maakte de oefeningen bij een groot publiek bekend en beschreef ze als oude Tibetaanse oefeningen die dagelijks beoefend zouden moeten worden. In de loop van de tijd zijn er allerlei verhalen en claims rond de Tibetanen ontstaan. Over energie, vitaliteit en zelfs verjonging. Of die verhalen allemaal kloppen, weet ik niet. Dat is een andere vraag. Wat ik interessant vind, is iets veel eenvoudigers: het dagelijks beoefenen.

Want wanneer wordt iets meer dan een oefening? Als je het niet maar één keer doet, maar steeds opnieuw. Als je er aandacht aan geeft. Als je herhaalt en het onderdeel wordt van je dag. Dan wordt doen langzaam beoefenen. 

De kracht van herhaling

Dat is misschien wel een van de mooiste aspecten van yoga. Tijdens de lessen oefenen we houdingen, ademhaling, concentratie en meditatie. We oefenen zonder verwachting. We hebben niet het doel om ergens zo snel mogelijk goed of beter in te worden. Door iets steeds opnieuw te doen, ga je steeds meer waarnemen. Ook in het dagelijks leven. Misschien merk je dat je ademhaling verandert wanneer je gespannen bent. Dat je je schouders optrekt als je druk bent. Dat je gedachten alle kanten op gaan zodra het stil wordt. Dat je lichaam op sommige dagen heel anders aanvoelt dan op andere dagen. Door regelmatig te oefenen, leer je jezelf beter kennen. Je oefent als het ware in bewustwording.

Yoga hoeft niet ingewikkeld te zijn

Dat vind ik ook zo mooi aan het idee van een rite. Dan bedoel ik rite niet als een vaststaand protocol. Maar de gewoonte om dagelijks tijd te nemen. En die dagelijkse beoefening hoeft helemaal niet groot te zijn. Het kan een paar minuten bewegen zijn. Een paar bewuste ademhalingen. Even zitten zonder iets te hoeven doen. Een korte meditatie. Of een aantal yogahoudingen die je inmiddels zo goed kent dat je niet meer hoeft na te denken over wat je doet.

Het gaat niet om hoeveel je doet. Het gaat om de aandacht waarmee je het doet. En dan maakt herhaling het verschil. Niet vandaag één uur en daarna drie weken niets. Maar iedere dag opnieuw een paar minuten. Naar je lichaam. Naar je adem. Naar je aandacht.
Naar jezelf.

Van de yogamat naar het dagelijks leven

Misschien is dat ook waarom yoga voor mij niet alleen over de fysieke houdingen gaat. De yogamat is eigenlijk een oefenplek. Een plek waar je kunt leren voelen wat er gebeurt wanneer je iets lastig vindt. Wanneer je lichaam protesteert. Wanneer je ongeduldig wordt. Wanneer je gedachten afdwalen. En vervolgens neem je dat mee van de mat af. Misschien merk je later op de dag dat je ademhaling hoog zit. Je voelt dat je je kaak aanspant, je je tong niet ontspant. Je merkt dat je alweer te veel hooi op je vork hebt genomen. Of je staat op het punt om vanuit irritatie te reageren en neemt eerst even de tijd om te ademen. Dat lijken kleine dingen. Maar juist daarin kan yoga zichtbaar worden in je dagelijks leven. En ik geloof dat we daarmee, stap voor stap, een mooiere wereld creëren. Niet alleen voor jezelf, maar ook voor je omgeving. 

Yoga begint daarom pas daar waar de yogales eindigt.

Geen quick fix

Ik geloof in de waarde van regelmatig bewegen, bewust ademen, aandacht ontwikkelen en leren luisteren naar je lichaam. Niet omdat één oefening alles oplost. Maar omdat regelmatige beoefening je steeds opnieuw uitnodigt om aanwezig te zijn. En voor mij is dat waar yoga over gaat. Over aandacht. Over herhaling. Over bewustzijn. Yoga is zoveel groter dan de houdingen die we op een mat uitvoeren. De houdingen zijn misschien het meest zichtbare deel. Maar daaronder ligt zoveel meer.

Een manier om te leren kijken.
Te leren voelen.
Te leren ademen.

En uiteindelijk: bewuster te leren leven.

En zo lekker; je hoeft het niet perfect te doen. Je hoeft alleen maar steeds weer terug te komen.

Naar je lichaam.
Naar je adem.
Naar je aandacht.
Naar jezelf.

En mijn eigen beoefening?

Daarom heb ik naast mijn bed mijn matje liggen. Zodat ik regelmatig kan oefenen. Ik zou willen zeggen: elke dag. Maar dat is niet zo. 😉 Ik heb geen vaste routine.

Ik probeer juist in het moment te voelen waar mijn lichaam om vraagt en daar mijn beoefening zoveel mogelijk op aan te passen. De ene keer heb ik behoefte aan bewegen en kracht, de andere keer aan rekken en ruimte maken. Soms wil ik vooral rustig worden en mijn aandacht naar binnen brengen.

Misschien is ook dát wel onderdeel van beoefenen: niet alleen leren om iets vol te houden, maar ook leren luisteren.

Verder lezen?

Ik lees op dit moment Op weg naar bewustwording van Barbelo Uijtenbogaardt. In het hoofdstuk over de oefeningen kwam ik de Rites tegen, waarbij wordt verwezen naar De Fontein der Jeugd van Peter Kelder.