Een hoofd dat nooit eens z’n mond houdt

Je ligt eindelijk in bed. De wekker staat, je telefoon ligt weg en je bent klaar om te slapen. En dan begint het. Heb ik eigenlijk nog brood? Ik moet morgen echt even die mail beantwoorden. Waarom zei ik dat nou gisteren? En hoe zou dat gesprek vrijdag gaan?Voor je het weet, ben je boodschappen aan het doen, een gesprek van drie jaar geleden aan het analyseren en alvast drie mogelijke rampen voor morgen aan het voorbereiden. En dat allemaal terwijl je alleen maar wilde slapen. Ons hoofd heeft soms een nogal ambitieus programma. Maar het wordt pas echt vermoeiend wanneer onze gedachten ons niet alleen bezighouden, maar ons ook onrustig of gestrest maken.

Van een kleine gedachte naar een heel scenario

Het begint vaak met iets kleins. Je krijgt een berichtje van iemand: “Kunnen we morgen even praten?” En daar gaat je hoofd. Heb ik iets verkeerd gedaan? Is diegene boos? Wat zou er aan de hand zijn? O jee, als het maar niet over dat ene gaat… Voor je het weet, heb je in gedachten al drie gesprekken gevoerd, jezelf verdedigd en een probleem opgelost dat misschien helemaal niet bestaat. Terwijl die ander je morgen gewoon wil vragen of je zaterdag mee uit eten gaat.

Herkenbaar?

We denken niet alleen na over wat er gebeurt, maar ook over wat er misschien zou kunnen gebeuren. We halen vervelende situaties uit het verleden terug, bedenken wat we anders hadden moeten zeggen en maken ons zorgen over de toekomst.

Ons brein probeert ons daarmee ook te beschermen. Het wil mogelijke problemen herkennen, zodat we erop voorbereid zijn. Best handig, natuurlijk. Alleen slaat het soms een beetje door. Alsof er ergens in je hoofd een overijverige beveiliger rondloopt die bij ieder mogelijk risico het alarm indrukt. En dat kost energie. Wanneer je steeds opnieuw over hetzelfde piekert, kunnen negatieve gevoelens sterker worden en kan stress langer aanhouden. Je ligt wakker, voelt spanning in je lijf of bent met je hoofd voortdurend bezig met iets wat nog niet eens is gebeurd.

Vaak reageer je dus niet alleen op wat er werkelijk gebeurt, maar ook op alles wat je hoofd ervan maakt.

Maar moet je iedere gedachte serieus nemen?

Ruim tweeduizend jaar geleden schreef Patanjali de Yoga Sutra’s: korte teksten over yoga en de werking van onze geest.

De tweede sutra luidt: Yogaś citta-vṛtti-nirodhaḥ.

Een hele mond vol. Vrij vertaald gaat deze sutra over het tot rust brengen van de bewegingen van de geest.

Dat betekent niet dat je nooit meer gedachten zou moeten hebben. Gelukkig maar, want dan zouden we waarschijnlijk ook een paar goede ideeën mislopen. Het gaat er eerder om dat je leert opmerken wat er in je hoofd gebeurt, zonder dat je automatisch met iedere gedachte meegaat. Stel dat je tijdens een yogales ineens weer aan dat vervelende gesprek denkt. Normaal gesproken zit je binnen een paar seconden midden in een heel verhaal. Wat bedoelde diegene? Had ik iets terug moeten zeggen? Wat als dit vaker gebeurt?

Maar je kunt ook even opmerken: Hé, ik ben alweer aan het piekeren over dat gesprek. Ik weet eigenlijk helemaal niet of er iets aan de hand is. En op dit moment hoef ik hier niets mee.

Dat is alles.

Je hoeft de gedachte niet weg te duwen. Je hoeft jezelf ook niet wijs te maken dat alles goed komt. Je merkt alleen op dat je aan het piekeren bent en brengt je aandacht terug naar waar je mee bezig was. En als die gedachte tien seconden later weer terugkomt? Dan merk je dat gewoon opnieuw op.

Je hoeft niet iedere gedachte uit te werken alsof het een agendapunt is dat vandaag nog af moet.

En dan ga je op een yogamat zitten of liggen.

Alsof dat zo makkelijk is.

Je gaat zitten of liggen en sluit je ogen en neemt je voor om even rustig te worden. En precies dan lijkt je hoofd zich te herinneren dat het nog een heleboel te melden heeft. Je denkt aan je boodschappen, je werk, die ene afspraak en ineens ook aan iets wat je jaren geleden anders had willen aanpakken. Dat is niet vreemd. Zodra je even stopt met doen, merk je soms pas hoeveel er ondertussen in je hoofd rondgaat.

Tijdens yoga breng je je aandacht steeds weer terug naar wat je aan het doen bent. Naar je ademhaling, naar een beweging of naar wat je in je lichaam voelt. Je merkt op dat je bent afgedwaald en begint gewoon opnieuw. Niet omdat je het verkeerd doet wanneer je gedachten alle kanten op gaan, maar omdat dát nu juist de oefening is.

Je hoeft niet als de rustigste persoon van de zaal naar huis te gaan. Je hoeft ook niet na iedere les volledig ontspannen te zijn. Het gaat om het onderzoeken van wat er gebeurt, en om te ontdekken dat je niet altijd achter iedere gedachte aan hoeft te rennen.

Je hoeft niet te geloven wat je denkt

We kunnen niet voorkomen dat ons hoofd gedachten produceert. En we kunnen ook niet alles wat ons stress geeft simpelweg wegdenken. Maar we kunnen wel leren om iets eerder te herkennen wanneer we onszelf helemaal verliezen in zorgen, aannames en scenario’s. Misschien merk je dat je een situatie steeds opnieuw afspeelt. Misschien herken je hoe snel je van één kleine onzekerheid naar een hele reeks negatieve mogelijkheden gaat.

Dan kun je jezelf eens afvragen: Weet ik eigenlijk zeker dat dit zo is? Of is mijn hoofd alvast een verhaal aan het maken?

Je hoeft niet direct een antwoord te hebben. Soms is het al genoeg om te merken dat er een verschil bestaat tussen wat je denkt en wat er daadwerkelijk gebeurt. Dat is een van de dingen die yoga voor mij interessant maken. Het gaat niet om leniger worden, sterker worden of een houding onder de knie krijgen. Het gaat juist om ontdekken hoe je met jezelf en je gedachten omgaat.

En ik denk dat dat fijn is wanneer je hoofd regelmatig overuren maakt.

Bij Yogastudio Sangha in Zwaag kun je verschillende vormen van yoga en Pilates ontdekken. Je hoeft geen ervaring te hebben en je hoeft je gedachten ook niet eerst op orde te krijgen voordat je binnenstapt.

Want als je eerst moet wachten tot je hoofd stil is voordat je aan yoga begint, kun je waarschijnlijk nog wel even wachten.